PHÒNG GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO KIẾN XƯƠNG
TRƯỜNG TIỂU HỌC & THCS VŨ HÒA

CHÀO MỪNG CÁC THẦY CÔ GIÁO ĐÃ VỀ DỰ
TIẾT DẠY KHẢO SÁT GIÁO VIÊN GIỎI

MÔN NGỮ VĂN 7
NGƯỜI THỰC HIỆN: DƯƠNG VÂN HÀ

`

TRÒ CHƠI : NHÌN HÌNH ĐẶT CÂU
Thể lệ như sau: Quan sát các bức ảnh trên màn
hình, các bạn hãy đặt câu có dùng cụm chủ vị để
mở rộng thành phần câu sao cho phù hợp với
nôi dung tranh bằng cách giơ tay để giành quyền
trả lời. Sau đó bạn hãy chỉ ra thành phần chính
của câu.

Các cách mở rộng thành phần chính của câu (chủ ngữ, vị ngữ)
bằng cụm chủ vị:

- Dùng cụm chủ vị bổ sung cho
từ làm chủ ngữ hoặc vị ngữ
- Dùng cụm chủ vị trực tiếp cấu
tạo chủ ngữ hoặc vị ngữ.

BÀI 4: NGHỊ LUẬN VĂN HỌC

Thực hành tiếng Việt
Mở rộng thành phần chính
của câu bằng cụm chủ vị
(Thời lượng thực hiện: 02 tiết)

TIẾT 51: THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT:
MỞ RỘNG THÀNH PHẦN CHÍNH CỦA CÂU BẰNG CỤM CHỦ VỊ

II.Thực hành
TÌM VỊ NGỮ
TÌM CHỦ NGỮ
VẬN DỤNG VIẾT ĐOẠN

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Bài 1/T90: Tìm vị ngữ là cụm động từ trong những câu dưới đây. Xác
định động từ trung tâm và thành tố phụ là cụm chủ vị trong mỗi vị ngữ
đó. Tác giả đã sử dụng cách mở rộng câu nào?
a. Đã có lúc, Văn Cao tưởng mình không còn những ước mơ và khát vọng cùa
tuổi thanh niên. (Ngọc An)
b. Tiếng gà cũng làm kí ức ta quay lại với những kỉ niệm của tuổi thơ. (Đinh
Trọng Lạc)
Bài 2/T90: Tìm vị ngữ là cụm chủ vị trong những câu dưới đây.
a. Cậu Cơ vẫn nét mặt hầm hầm ( Ngô Tất Tố)
b. Tía nuôi tôi tay cầm một chiếc nỏ lên ngắm nghía… ( Đoàn Giỏi)

a. Đã có lúc, Văn Cao tưởng mình không còn những ước mơ và
khát vọng của tuổi thanh niên. (Ngọc An)
b. Tiếng gà cũng làm kí ức ta quay lại với những kỉ niệm của
tuổi thơ. (Đinh Trọng Lạc)
Câu
a
b

Vị ngữ là cụm

Động từ trung

Thành tố phụ là cụm chủ vị

động từ

tâm

trong vị ngữ

 

 

 

 

 
 

Bài 1

Câu
a

Vị ngữ là cụm động từ
tưởng mình không còn những ước
mơ và khát vọng của tuổi thanh niên

cũng làm kí ức ta quay lại với những
b
kỉ niệm của tuổi thơ

Động từ
trung tâm

Thành tố phụ là cụm chủ vị
trong vị ngữ

tưởng

Mình/ không còn những ước
mơ và khát vọng của tuổi
thanh niên

làm

kí ức ta/ quay lại với những kỉ
niệm của tuổi thơ

Bài 2. a) vẫn nét mặt/ hầm hầm.
C
V
b) tay/ cầm một chiếc nỏ lên ngắm nghía...
C
V

=> Cụm chủ vị trực tiếp cấu tạo nên vị ngữ

Cụm chủ vị bổ sung
cho từ làm nên vị ngữ

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
Bài 3/ 90: Tìm chủ ngữ là cụm danh từ trong những câu dưới đây. Xác định
danh từ trung tâm và thành tố phụ là cụm chủ vị trong mỗi chủ ngữ đó. Tác
giả đã sử dụng cách mở rộng câu nào?
a. Bộ quần áo bà ba đen mà má nuôi tôi vừa khâu cho tôi lại rộng quá khổ, cứ lùng
nhà lùng nhùng làm tôi càng thẹn thùng, khó chịu. (Đoàn Giỏi)
b. Chuyện bác Hai và chú kết bạn rồi cùng nhau đánh giặc phảng phất màu huyền
thoại. (Bùi Hồng)
Bài 4/91: Tìm chủ ngữ là cụm chủ vị trong những câu dưới đây:
a. Một năm nọ, trời mưa to làm nước trong giếng dềnh lên. (Ếch ngồi đáy giếng)
b. Câu nói nghĩa lí của con bé bảy tuổi hình như có một sức mạnh thần bí khiến cho
chị Dậu hai hàng nước mắt chạy quanh. (Ngô Tất Tố)

a. Bộ quần áo bà ba đen mà má nuôi tôi vừa khâu cho tôi lại rộng
quá khổ, cứ lùng nhà lùng nhùng làm tôi càng thẹn thùng, khó chịu.
(Đoàn Giỏi)
b. Chuyện bác Hai và chú kết bạn rồi cùng nhau đánh giặc phảng
phất màu huyền thoại. (Bùi Hồng)
Câu
a
b

Chủ ngữ là cụm

Danh từ trung tâm

Thành tố phụ là cụm chủ vị trong

 

chủ ngữ
 

 

 

danh từ
 
 

Bài 3.
Câu
a

Chủ ngữ là cụm danh từ
Bộ quần áo bà ba đen mà má

Danh từ

Thành tố phụ là cụm chủ

trung tâm

vị trong chủ ngữ

quần áo

má nuôi tôi vừa khâu cho

nuôi tôi vừa khâu cho tôi
b

tôi

Chuyện bác Hai và chú kết
bạn rồi cùng nhau đánh giặc

chuyện

bác Hai và chú kết bạn rồi
cùng nhau đánh giặc

Cụm chủ vị bổ sung cho từ làm chủ ngữ

Bài 4. Tìm chủ ngữ là cụm chủ vị trong những câu dưới đây:
a. Một năm nọ, trời / mưa to / làm nước trong giếng dềnh lên.
C

V
(Ếch ngồi đáy giếng)

b. Câu nói nghĩa lí của con bé bảy tuổi / hình như có một sức mạnh thần bí/
C

V

khiến cho chị Dậu hai hàng nước mắt chạy quanh. (Ngô Tất Tố)

=> Cụm chủ vị trực tiếp cấu tạo nên chủ ngữ

III. VIẾT NGẮN

Yêu cầu

• Viết đoạn văn (5-7 dòng) trình bày suy nghĩ của
em về một văn bản nghị luận đã học, trong đó
có ít nhất một vị ngữ hoặc một chủ ngữ của một
câu văn được mở rộng bằng cụm chủ vị

Gợi ý viết đoạn
Mở đoạn
Giới thiệu văn
bản nghị luận đã
học.

Thân đoạn
• Suy nghĩ về ý nghĩa
của văn bản được
bàn luận.
• Những nhận thức
của em về tác phẩm
văn học, về con
người và xã hội sau

Kết đoạn
Đánh
giá
chung
về
văn bản nghị
luận đã học.

Công thức mở rộng thành phần chủ vị
Mở rộng vị ngữ:
C+ làm/cho/ khiến/ + V(C1+ V1)

Ví dụ: Bài thơ “Tiếng gà trưa” làm em vô cùng
V
C
xúc động.

VƯỢT CHƯỚNG
NGẠI VẬT

Dùng cụm chủ vị mở rộng câu là hình thức sử dụng
câu nào để mở rộng?
A. Giống câu đơn

B. Giống câu ghép

C. Cụm danh từ

D. Cụm động từ

Không trả
lời được thì
mình giúp
cho để qua
vòng nhé!

Đáp án C và D sai

Các thành phần nào sau đây có thể được mở rộng?
A. Số từ

B. Cụm danh từ

C. Tính từ

D. Danh từ

Không trả
lời được thì
mình giúp
cho để qua
vòng nhé!

A và C sai

Câu sau “Cậu Cơ vẫn nét mặt hầm hầm.” có cấu tạo chủ - vị

ở thành phần nào?

Không trả
lời được thì
mình giúp
cho để qua
vòng nhé!

A. Chủ ngữ

B. Không có

C. Vị ngữ

D. Thành phần phụ

A và B sai

Câu sau “Một năm nọ, trời mưa to làm nước trong giếng dềnh
lên.” có cấu tạo chủ - vị ở thành phần nào?

A. Thành phần phụ

B. Không có

C. Vị ngữ

D. Chủ ngữ

Không trả
lời được thì
mình giúp
cho để qua
vòng nhé!

B và C sai

Trong câu sau “Nắng bốc hương hoa tràm thơm ngây
ngất” đã dùng cụm từ nào để mở rộng?
A. Cụm danh từ

B. Cụm tính từ

C. Cụm động từ

D. Không có cụm từ nào

Không trả
lời được thì
mình giúp
cho để qua
vòng nhé!

A và B sai

Hướng dẫn về nhà
Chuẩn bị bài:
Viết bài văn phân tích đặc điểm của nhân
vật
Đọc bài viết tham khảo, làm trước Phiếu
bài tập số 1.

Xin chào và hẹn gặp
lại!

II. THỰC HÀNH MỞ RỘNG THÀNH PHẦN CHÍNH
CỦA CÂU BẰNG CỤM TỪ

Yêu cầu
• Làm việc theo cặp trong 10
phút.
• Hoàn thành bài tập 3, 4 SGK
tr.90, 91 (PHT 2).

Bài 3. (SGK, tr.90):
Tìm chủ ngữ là cụm danh từ trong những câu dưới đây, xác
định danh từ trung tâm và thành tố phụ là cụm chủ vị trong
mỗimà
chủ
ngữ
đó.tôi vừa khâu cho tôi lại
a. Bộ quần áo bà ba đen
má
nuôi
rộng quá khổ, cứ lùng nhà lùng nhùng làm tôi càng thẹn
thùng, khó chịu. (Đoàn Giỏi)
b. Chuyện bác Hai và chú kết bạn rồi cùng nhau đánh giặc
phảng phất màu huyền thoại (Bùi Hồng).

I. CÁCH MỞ RỘNG THÀNH PHẦN CHÍNH CỦA CÂU
BẰNG CỤM TỪ
1.Khái niệm:
Khi nói hoặc viết, ta có thể dùng những cụm từ có hình thức giống câu đơn bình
thường, gọi là cụm chủ - vị, làm thành phần câu hoặc của cụm từ để mở rộng
câu.

2.Mục đích: mở rộng câu về cấu tạo

Bài 3. (SGK, tr.90):
Danh từ trung tâm
làm chủ ngữ
Bộ quần áo bà ba đen

Thành tố phụ là cụm chủ vị

(mà) má tôi vừa khâu cho tôi

V

C
Chuyện

bác Hai và chú kết bạn rồi
cùng nhau đánh giặc
C

V

Bài 4. (SGK, tr.91):
Tìm chủ ngữ là cụm chủ vị trong những câu
dưới đây:
a. Một năm nọ, trời mưa to làm nước trong giếng
dềnh lên. (Ếch ngồi đáy giếng)
b. Câu nói nghĩa lí của con bé bảy tuổi hình như
có một sức mạnh thần bí khiến cho chị Dậu hai
hàng nước mắt chạy quanh. (Ngô Tất Tố)

Bài 4. (SGK, tr.91):
Chủ ngữ là cụm
chủ
vị:
a. trời mưa to
C

V

b. Câu nói nghĩa lí của con bé bảy tuổi hình như có
V
C
một sức mạnh thần bí

PHÒNG GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO KIẾN XƯƠNG
TRƯỜNG TIỂU HỌC & THCS VŨ HÒA

CHÀO MỪNG CÁC THẦY CÔ GIÁO ĐÃ VỀ
DỰ TIẾT DẠY KHẢO SÁT GIÁO VIÊN GIỎI

MÔN NGỮ VĂN 7
NGƯỜI THỰC HIỆN: DƯƠNG VÂN HÀ