Giuyn Vec- nơ

TRI THỨC NGỮ VĂN
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
? Đề tài của truyện KHVT thường gắn với các lĩnh vực khoa học
nào?
? Truyện KHVT các sự kiện có thật hay do nhà văn tưởng tượng
ra?
?Tình huống trong truyện KHVT thường diễn ra như thế nào?
? Cốt truyện trong tác phẩm KHVT thường gắn với sự kiện gì?
?Nhân vật trong truyện KHVT thường là những con người như
thế nào?
? Bối cảnh trong truyện là gì?

1. Đề tài
Đề tài của truyện
KHVT thường gắn với
các lĩnh vực khoa học
như: Công nghệ tương
lai, du hành vũ trụ,
người ngoài hành tinh,
khám phá đại dương
và lòng trái đất...

2. Sự kiện
Sự kiện trong
truyện KHVT
có thể bắt đầu
từ sự kiện có
thật; từ đó, nhà
văn hình dung,
tưởng tượng ra
câu chuyện.

3. Tình huống
Tình huống
trong truyện
KHVT thường
đột ngột, bất
ngờ, có phần li
kì, mạo hiểm.

4. Cốt truyện
Cốt truyện trong tác
phẩm KHVT thường
gắn với các sự kiện
khoa học và công nghệ;
với những sự kiện “ đi
trước thời gian”, những
tình huống táo bạo, bất
ngờ,..

5. Nhân vật
Nhân vật trong truyện
KHVT thường là những
con người thông thái
( nhà khoa học, nhà
phát minh, sáng chế,…
trong các lĩnh vực ( đề
tài) mà tác phẩm đề
cập.

6. Bối cảnh
Bối cảnh trong
truyện KHVT
thường gắn với đề
tài của truyện.

1. Tác giả.
2. Tác phẩm.

Truyện khoa học viễn tưởng là những tác
phẩm văn học mà ở đó, tác giả tưởng tượng,
hư cấu dựa trên thành tựu của khoa học và
công nghệ. Truyện khoa học viễn tưởng rất ít
khi chứa các yếu tố thần kì, siêu nhiên mà luôn
dựa trên những kiến thức hoặc lí thuyết khoa
học tại thời điểm tác phẩm ra đời…….

- Giuyn Véc-nơ (1828- 1905), Pháp.
- Người đi tiên phong trong thể loại văn
học Khoa học viễn tưởng và được coi là
một trong những "cha đẻ" của thể loại
này.
- Ông là người có tác phẩm được dịch
nhiều thứ ba trên thế giới, những tác
phẩm của ông cũng được chuyển thể
thành phim nhiều lần.

Nêu những hiểu biết
của em về nhà văn
Giuyn Vec- nơ?

1. Tác giả.
2. Tác phẩm.
a. Đọc và kể tóm tắt.
b. Tìm hiểu chung.

PHT SỐ 2: THẢO LUẬN BÀN
? Truyện “Bạch tuộc” thuộc thể loại gì? Em
hiểu gì về thể loại đó?
? Truyện sử dụng ngôi kể nào? Dựa vào đâu
em nhận ra ngôi kể đó? Lời kể của ai?
? Văn bản chia làm mấy phần? Nêu nội dung
của từng phần?

2. Tác phẩm:
- Văn bản thuộc thể loại truyện khoa học viễn
tưởng.
- Sử dụng ngôi thứ nhất (lời kể của nhân vật
Tôi).
- Văn bản chia làm 2 phần
+ P1: Từ đầu… đèn trên trần bật sáng.
-> Hình ảnh con bạch tuộc khổng lồ
+ P2: Còn lại:
-> Cuộc chiến của đoàn thủy thủ với những
con bạch tuộc khổng lồ.

PHIẾU HỌC TẬP 3
Nhóm I: Tìm những chi tiết nói về hoàn
cảnh xuất hiện của những con bạch tuộc?
Nhóm II: Tìm những chi tiết miêu tả về
con bạch tuộc? Nhận xét về nghệ thuật
miêu tả những con bạch tuộc của tác giả?

a. Hoàn cảnh xuất hiện:
- Tàu No-ti-lớt lặn xuống biển, cách mặt biển một ngàn năm trăm
mét.

- Cuộc nói chuyện của Nét với Giáo sư A-rôn-nác về những con bạch
tuộc.

=> Qua cuộc nói chuyện giữa Nét và Giáo sư A-rôn-nác, độc giả có
những hình dung ban đầu về con bạch tuộc. Đó là một con vật to
lớn, khổng lồ, rất đáng sợ, bí ẩn dưới đại dương.

b. Con bạch tuộc khổng lồ xuất hiện:
- Con bạch tuộc dài chừng tám mét.
- Mát nó màu xanh xám, nhìn thẳng không
động đậy.
- Có hai trăm rưỡi cái giác ở trong vòi.
- Lưỡi nó cũng bằng chất sừng, hàm răng
nhọn, rung lên bần bật mỗi khi thò ra
khỏi mồm.
-

Nặng chừng hai mươi, hai lăm tấn.

- Vòi bạch tuộc có khả năng mọc lại.
-

- Nó bơi lùi rất nhanh.
- Tám chân từ đầu mọc ra, dài gấp đôi thân
và luôn luôn uốn cong.
- Hàm răng giống cái mỏ vẹt bằng sừng,
luôn luôn mở ra, khép lại.
- Thân hình thoi.
- Màu sắc thay đổi từ xám chỉ sang nâu đỏ.

b. Con bạch tuộc khổng lồ xuất hiện:
=> Con bạch tuộc được miêu tả rất cụ thể, chi tiết, rõ
ràng. Đây là một con vật rất to lớn, như một con quái
vật dưới biển sâu. Trong miêu tả của tác giả, có những
chi tiết giống với đặc điểm thực tế của loài bạch tuộc,
có những chi tiết mang tính tưởng tượng. Khi tác
phẩm ra đời, chỉ một số người đi biển mới từng gặp
bạch tuộc. Bằng trí tưởng tượng rất phong phú, tác giả
đã giúp độc giả hình dung được một loài vật đáng sợ.

1. Hình ảnh con Bạch tuộc khổng lồ .

2. Cuộc chiến đấu với con Bạch tuộc.
a) Trước khi giáp chiến

? Chuyện gì đã xảy ra với con tàu?
? Giải thích nghĩa của từ “Giáp chiến”?

Cuộc giáp chiến
1. Tìm những chi tiết miêu tả cuộc chiến đấu của thủy
thủ đoàn với những con bạch tuộc
2. Em có nhận xét gì về nghệ thuật kể chuyện của tác
giả?

b. Cuộc giáp chiến
Con bạch tuộc
- Một cái vòi dài trườn xuống
dưới thang như một con rắn, hai
chục cái vòi nữa thì ngoằn ngoèo
ở phía trên.

Đoàn thủy thủ
 - Sẵn sàng giáp chiến với con bạch tuộc
khổng lồ.
- Thuyền trưởng Nê-mô chặt đứt phăng cái
vòi khủng khiếp.

- Một cái vòi lao tới, nhấc bổng
người thủy thủ lên.

- Thuyền trưởng Ne-mô chặt đứt phăng cái
vòi khủng khiếp.
- Viên thuyền phó, các thủy thủ và ba nhà
khoa học chiến đấu với những con bạch tuộc
khác đang bò trên thành tàu.

- Tám vòi thì bảy vòi bị chặt đứt, cái - Thuyền trưởng và mọi người định lao
vòi còn lại vẫn quấn chặt người thủy đến cứu người thủy thủ.
thủ trên không.

b. Cuộc giáp chiến
Con bạch tuộc
- Phun ra chất lỏng màu đen.
- Cuốn theo một người thủy thủ
xuống biển.
- Một con bạch tuộc quật ngã
Nét, định nuốt chửng anh.

Đoàn thủy thủ
- Ai cũng sôi sục tinh thần căm
thù.

- Nét phóng lao nhọn vào mắt
con quái vật.
- Nê-mô lao đến cứu Nét.

Cuộc giáp chiến kết thúc
? Cuộc giáp chiến kết thúc như thế nào?
? Tại sao mắt Nê- Mô ứa lệ?
? Thông qua cuộc giáp chiến em có nhận xét gì về đoàn
thủy thủ?

c. Cuộc giáp chiến kết thúc
Con bạch tuộc
- Lũ bạch tuộc chiến bại, phần bị
chết, phần bị thương, lặn xuống biển.
=> Đàn bạch tuộc hung hãn, tàn bạo, sẵn
sàng giết chết đoàn thủy thủ nhưng cuối
cùng đã nhận kết cục thua trận, phải
chạy trốn xuống biển.

Đoàn thủy thủ
- Đoàn thủy thủ chiến thắng, đứng
lặng người nhịn xuống biển cả.

=> Đoàn thủy thủ dũng cảm, kiên
cường chống lại lũ quái vật biển sâu.
Trong cuộc chiến đó, ta không chỉ
thấy được sự anh dũng mà còn thấy
được tinh thần đoàn kết, tình yêu
thương.

3. Những chi tiết đặc sắc : câu hỏi 2,3/ 64 SGK
? Những chi tiết nào cho thấy trí tưởng tượng phong phú của nhà văn
về bach tuộc?
? Những chi tiết cho thấy tác giả dựa vào thành tựu của khoa học?

3. Những chi tiết đặc sắc
*Câu 2: Những chi tiết tưởng tượng của nhà văn:
-Tàu No-ti-lớt lặn xuống sâu hai, ba ngàn mét.
-Chi tiết miêu tả những con bạch tuộc: lao nhọn, súng bắn đều vô hiệu,
bạch tuộc rất to lớn, khổng lồ, vòi của bạch tuộc có khả năng mọc lại, đặc
điểm của loài bạch tuộc...
-Chi tiết miêu tả cuộc chiến đấu ác liệt giữa đoàn thuỷ thủ và con bạch tuộc
Câu 3: Những chi tiết cho thấy tác giả dựa vào thành tựu của khoa học:
- Sự ra đời của tàu ngầm, hiểu biết về biển, địa lí, cơ khí máy móc…
- Hình ảnh con bạch tuộc - một loài sinh vật mềm mà có người đã trực
tiếp thấy.

THẢO LUẬN BÀN
? Nêu những nét đặc sắc về nghệ thuật của truyện?
? Nội dung chính của văn bản “Bạch tuộc”?
? Từ câu chuyện, em rút ra được bài học gì cho mình khi
gặp những tình huống khó khăn và thử thách nguy hiểm
trong cuộc sống?

1. Nghệ thuật
- Ngôi kể thứ nhất làm câu chuyện chân thực, bộc lộ cảm xúc
của người kể chuyện.
- Nghệ thuật kể chuyện hấp dẫn, thú vị.
- Từ ngữ giàu gợi hình gợi cảm.
- Sử dụng nhiều từ ngữ bộc lộ cảm xúc, những câu cảm thán.

2. Nội dung
Văn bản kể về cuộc chiến đấu dũng cảm của đoàn thủy thủ
trên tàu No-ti-lớt với quái vật của biển cả - những con bạch
tuộc khổng lồ, hung dữ. Qua đó, độc giả thấy được lòng dũng
cảm, kiên cường, trách nhiệm, tinh yêu thương và tinh thần
đồng đội của những người thủy thủ.

- Bài học: Khi gặp khó khăn hay hiểm nguy, hãy dũng cảm
đói mặt với nó, hãy “ chiến đấu” với những thử thách đến
cùng. Chiến thắng sẽ thuộc về những người kiên cường, dũng
cảm, mạnh mẽ.
Hãy biết yêu thương, chia sẻ, giúp đỡ những người gặp khó
khăn; không nên ích kỉ, chỉ nghĩ đến lợi ích của bản thân
mình mà bỏ mặc người khác.
Đoàn kết sẽ taọ nên sức mạnh để vượt qua, chiến thắng được
khó khăn, thử thách trong cuộc sống.

Bài 1: Hãy sắp xếp các chi tiết, sự kiện sau theo trình tự xuất hiện trong
đoạn trích Bạch tuộc.
1
Lũ bạch tuộc thất bại, lặn xuống biển sâu.
2
3
4
5

Cuộc chiến giữa đoàn thủy thủ với những con bạch tuộc khổng
lồ.
Những con bạch tuộc khổng lồ xuất hiện.
Đoàn tàu No-ti-lớt lặn giữa biển
Cuộc nói chuyện giữa "tôi" và Nét về những con bạch tuộc khổng
lồ.

Đáp án : thứ tự là 4-5-3-2-1

Câu 1:Theo em tình huống
nào trong văn bản được mô
tả hấp dẫn nhất?

Câu 4: Lòng dũng cảm ,tình yêu
thương và tinh thần đồng đội thể
hiện trong văn bản như thế nào?

 Đoàn thủy thủ dũng cảm, kiên cường chống lại lũ quái
vật biển sâu. Trong cuộc chiến đó, ta không chỉ thấy được
sự anh dũng mà còn thấy được tinh thần đoàn kết, tình
yêu thương, tinh thần đồng đội. Những người thủy thủ
không ngại nguy hiểm để cứu đồng đội của mình:
''Thuyền trưởng Nê mô đã xông đến và chặt đứt cái đầu
của con quái vật, thuyền phó, các thuỷ thủ và ba người
chúng tôi dung vũ khí chiến đấu quyết liệt…”
 Tình yêu thương: họ rất đau đớn trước sự hi sinh của
một người đồng hương.

HĐ4: VẬN DỤNG
Câu 5/ SKG Nhân vật nào trong

đoạn trích “ Bạch tuộc” để lại trong em
nhiều ấn tượng nhất? Hãy miêu tả
( Khoảng 4,5 dòng) hoặc vẽ trên giấy
chân dung nhân vật này?

IV. HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
- Dặn dò HS những nội dung cần học ở nhà và chuẩn bị cho tiết tiếp
theo
- Soạn bài : Chất làm gỉ