KHỞI ĐỘNG

Câu 1
Điền từ còn thiếu vào câu sau:
Đàn ông xây nhà, đàn bà xây...

Tổ ấm

Câu 2
Hình ảnh sau gợi đến
thành ngữ nào?

Một giọt máu đào, hơn ao nước lã

Câu 3
Điền từ còn thiếu vào chỗ trống:
... nuôi con biển hồ lai láng
Con nuôi cha mẹ tính tháng tính ngày

Cha mẹ

Câu 4
Điền từ còn thiếu vào câu ca dao:
Ngó lên nuộc lạt ...
Bao nhiêu nuộc lạt nhớ ông bà bấy nhiêu

Mái nhà

TRƯỜNG THCS TÂN XUÂN, ĐỒNG
XOÀI

GIÁO VIÊN: NGUYỄN XUÂN

BÀI 7

GIA ĐÌNH THƯƠNG YÊU

I. TRI THỨC ĐỌC HIỂU
1. Thơ
Thơ thuộc loại tác phẩm trữ tình, thiên về
diễn tả tình cảm, cảm xúc của nhà thơ.
2. Yếu tố miêu tả và tự sự trong thơ
làm cho bài thơ thêm gợi tả, hấp dẫn
3. Ngôn ngữ thơ
hàm súc, giàu nhạc điệu, hình ảnh, thể
hiện những rung động, suy tư của người
viết

HS quan sát SGK trang 26 và cho biết:
Thơ là gì? Hình thức cấu tạo và quy tắc của thơ?
Yếu tố miêu tả và tự sự trong thơ có vai trò gì?
Ngôn ngữ thơ có gì đặc biệt?

HS xem video và cho biết
video gợi cho em cảm xúc gì?
Em cảm nhận được điều gì ở
người cha?

Có ai đã đã từng trách cha khô
khan, hay đánh, hay mắng mình chưa?
Ai đã và đang cho rằng chỉ mẹ là người
thương ta? Các em ạ, tình yêu của cha
dành cho con là vậy đó, không ồn ào mà
thầm lặng; cha không có vòng tay âu
yếm nhưng đổi lại cha có bờ vai vững
chãi…Bài học hôm nay sẽ giúp các em
hiểu hơn về tình thương yêu của cha
dành cho con cái.

Văn bản 1

NHỮNG CÁNH BUỒM (Hoàng Trung Thông)

II. TRẢI NGHIỆM CÙNG VĂN BẢN
1. Đọc

Hai cha con bước đi trên cát
Ánh mặt trời rực rỡ biển xanh
Bóng cha dài lênh khênh
Bóng con tròn chắc nịch,
Sau trận mưa đêm rả rích
Cát càng mịn, biển càng trong
Cha dắt con đi dưới ánh mai hồng
Nghe con bước, lòng vui phơi phới.
Con bỗng lắc tay cha khẽ hỏi:
“Cha ơi, sao xa kia chỉ thấy nước thấy trời,
Không thấy nhà, không thấy cây, không thấy người ở đó?”

Cha mỉm cười xoa đầu con nhỏ:
“Theo cánh buồm đi mãi đến nơi xa,
Sẽ có cây, có cửa, có nhà
Vẫn là đất nước của ta
Ở nơi đó cha chưa hề đi đến.”
Cha lại dắt con đi trên cát mịn,
Ánh nắng chảy đầy vai
Cha trầm ngâm nhìn mãi cuối chân trời
Con lại trỏ cánh buồm xa hỏi khẽ:
“Cha mượn cho con cánh buồm trắng nhé,
Để con đi!”
Lời của con hay tiếng sóng thầm thì
Hay tiếng của lòng cha từ một thời xa thẳm
Lần đầu tiên trước biển khơi vô tận
Cha gặp lại mình trong tiếng ước mơ con.

Văn bản 1

NHỮNG CÁNH BUỒM (Hoàng Trung Thông)

II. TRẢI NGHIỆM CÙNG VĂN BẢN
1. Đọc
2. Tác giả:
- Hoàng Trung Thông (1925 - 1993) ở Nghệ An.
3. Tác phẩm
a. Xuất xứ:
1963 được rút từ tập thơ cùng tên NXB Văn học,
Hà Nội 1964.
b. Thể thơ:
Tự do
c. PTBĐ chính:
Biểu cảm

Em hãy nêu một số thông tin
quan trọng về tác giả và tác
phẩm?

Văn bản 1

NHỮNG CÁNH BUỒM (Hoàng Trung Thông)

II. TRẢI NGHIỆM CÙNG VĂN BẢN

III. SUY NGẪM VÀ PHẢN HỒI
1. Đặc trưng hình thức của bài thơ
- Mỗi dòng thường có 5 đến 7 chữ viết
theo thể tự do.
- Có nhiều khổ nhỏ (thường 4 dòng một
khổ).

Câu 1: Những dấu hiệu nào giúp em
nhận biết Những cánh buồm là một
bài thơ?
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

Tiêu chí

Những cánh buồm

 
Số chữ trong một Số chữ ít, trung bình 5-7
dòng/ câu
chữ.

Kết cấu

 
Các ý tưởng được viết
thành dòng, các dòng
nhóm thành các khổ
thơ.

Văn bản 1

NHỮNG CÁNH BUỒM (Hoàng Trung Thông)

II. TRẢI NGHIỆM CÙNG VĂN BẢN
III. SUY NGẪM VÀ PHẢN HỒI
1. Đặc trưng hình thức của bài thơ.
- Mỗi dòng thường có 5 đến 7 chữ viết theo thể tự do.
- Có nhiều khổ nhỏ (thường 4 dòng một khổ).

2. Nét độc đáo của bài thơ.

Câu 2: Theo em bài thơ này có gì độc
đáo? Nét độc đáo ấy được thể hiện
qua những từ ngữ, hình ảnh, biện
pháp tu từ nào? PHT số 2.

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
Yếu tố

Biểu hiện trong bài thơ

Ý nghĩa, tác dụng

Kết luận

  ra nhạc điệu cho bài
có sự  trong, hồng; xa, nhà, ta… Tạo
Từ ngữ: Có sự hiệp
  vần
hiệp
vần, hàm súc, gợi hình,
thơ.
Từ
gợi cảm tạo ra nhạc
ngữ
 
 
Từ
ngữ
hàm
súc,
gợi
hình,
phơi
phới,
rả
rích,
trầm
 
Từ láy
điệu cho bài thơ.
gợi cảm
ngâm, thì thầm,…
 
Hình
ảnh

Biện
pháp
tu từ

Thiên
 
nhiên

 

 
Con
người
 
Ẩn  dụ

 
 
Điệp
ngữ
 

  trời rực rỡ, biển xanh,  Thiên nhiên khoáng đạt,
mặt
Hình ảnh: khoáng
cát mịn, biển trong, nắng tươi sáng, tràn đầy sức
đạt, rực rỡ, long lanh,
sống.
mai hồng
 bóng cha lênh khênh
 Hình ảnh giàu sức gợi, thể tràn đầy sức sống.
hiện sự khác biệt thế hệ…
bóng con chắc nịch.
 

 Khao khát được khám phá

BPTT: Ẩn dụ, điệp
thế giới, đến chân trời ngữ tạo nên sự hàm xúc
cho câu thơ
 Không thấy, có, bóng cha,  mới.
Thế giới mênh mông vô
bóng con, cha dắt con đi. tận.
Cánh buồm.

Văn bản 1

NHỮNG CÁNH BUỒM (Hoàng Trung Thông)

III. SUY NGẪM VÀ PHẢN HỒI
1. Đặc trưng hình thức của bài thơ
2. Nét độc đáo của bài thơ.
- Từ ngữ: Có sự hiệp vần, hàm súc, gợi hình, gợi cảm tạo ra nhạc
điệu cho bài thơ.
- Hình ảnh: khoáng đạt, rực rỡ, long lanh, tràn đầy sức sống.
- BPTT: Ẩn dụ, điệp ngữ tạo nên sự hàm xúc cho câu thơ

3. Tìm hiểu yếu tố tự sự và miêu tả trong bài
thơ

Câu 3: Bài thơ có chứa các yếu tố
miêu tả và tự sự không? Nếu có em
hãy chỉ ra và phân tích tác dụng của
các yếu tố đó? PHT số 3.

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3
Yếu tố
Yếu tố tự sự

Biểu hiện trong bài thơ

Tác dụng

- Kể lại cuộc đối thoại của hai cha
Tự sự: Làm nổi bật tình cha con
con về thế giới bao la, ước mơ
thiêng liêng nói riêng và tình cảm gia
được khám phá thế giới của con và
đình nói chung. 
lời giải đáp của cha.

Miêu tả: Giúp người đọc hình
- Thiên nhiên: mặt trời rực rỡ, biển
xanh, cát mịn, biển trong, ánh mai dung ra khung cảnh tuyệt đẹp, hình
hồng, cánh buồm…
ảnh của người cha và con.
Yếu tố miêu tả
- Con người: bóng cha lênh khênh,
bóng con chắc nịch.

Văn bản 1

NHỮNG CÁNH BUỒM (Hoàng Trung Thông)

III. SUY NGẪM VÀ PHẢN HỒI
3. Tìm hiểu yếu tố tự sự và miêu tả trong bài thơ
- Tự sự: Làm nổi bật tình cha con thiêng liêng nói riêng và tình
cảm gia đình nói chung. 
- Miêu tả: Giúp người đọc hình dung ra khung cảnh tuyệt đẹp,
hình ảnh của người cha và con.

4. Chia sẻ bài học về cách cách nghĩ và ứng xử
của cá nhân

Câu 4: Tình cảm hai cha còn dành
cho nhau được thể hiện như thế nào
qua bài thơ? Điều ấy gợi cho em suy
nghĩ gì về tình cảm gia đình?

Thể hiện chân thực, xúc động
qua câu hỏi của người con.

Tình cảm của
hai cha con

Sự chân thành của người cha qua
cách trả lời chậm rãi.
Người cha không hề tỏ ra ngạc
nhiên trước những câu hỏi của
con.

Tình cảm của hai cha con chân thành,
cha từng bước nâng đỡ ước mơ con.

Tình yêu thương vô bờ bến của
cha mẹ đối với con cái.
Bài học

Họ không chỉ nuôi lớn về thể
xác mà còn nâng đỡ về tâm hồn
Hướng con đến những khát
vọng lớn lao trên cuộc đời.

Gợi cho em về tình cảm gia đình thiêng
liêng, yêu thương vô bờ bến, chia sẻ và
nâng cánh ước mơ cho con.

Văn bản 1

NHỮNG CÁNH BUỒM (Hoàng Trung Thông)

III. SUY NGẪM VÀ PHẢN HỒI
4. Chia sẻ bài học về cách cách nghĩ và ứng xử của cá nhân
- Tình cảm của hai cha con chân thành, cha từng bước nâng đỡ
ước mơ con.
- Gợi cho em về tình cảm gia đình thiêng liêng, yêu thương vô bờ
bến, chia sẻ và nâng cánh ước mơ cho con.

5. Tìm hiểu về tình cảm, cảm xúc của tác giả

Câu 5: Em có nhận xét như thế nào
về tình cảm, cảm xúc của tác giả thể
hiện qua bài thơ?

Tình cảm, cảm xúc đầy chân thành, xúc
động, tin yêu của tác giả

Tình cảm, cảm xúc
của tác giả

Tác giả như đang sống trong hình ảnh
người cha.
Gieo vào lòng các bạn trẻ một khát vọng
tốt đẹp cho cuộc đời

Tình cảm của tác giả chân thật, xúc
động đã gieo vào lòng các bạn trẻ khát
vọng tốt đẹp cho cuộc đời.

Văn bản 1

NHỮNG CÁNH BUỒM (Hoàng Trung Thông)

III. SUY NGẪM VÀ PHẢN HỒI
5. Tìm hiểu về tình cảm, cảm xúc của tác giả
- Tình cảm của tác giả đầy chân thật, xúc động. 
- Tác giả như người cha nói ra những suy nghĩ, thể hiện tình cảm và đã
gieo vào lòng các bạn trẻ khát vọng tốt đẹp cho cuộc đời.

IV. TỔNG KẾT
1. Nội dung
Cuộc trò chuyện giữa hai cha con trước biển cả thể
hiện tình cảm cha con sâu sắc, người cha đã dìu dắt và
giúp con khám phá cuộc sống.
2. Nghệ thuật
- Thể thơ tự do nhằm thể hiện cảm xúc trào dâng của
người cha.
- Biện pháp tu từ ẩn dụ, điệp ngữ,… sinh động, hấp
dẫn.
3. Ý nghĩa
Ca ngợi ước mơ được khám phá cuộc sống của trẻ thơ,
những ước mơ làm cho cuộc sống trở nên tốt đẹp hơn.

LUYỆN TẬP

KHÁM PHÁ ĐẠI DƯƠNG

Câu 1: Bài thơ những cách
buồm được viết theo thể thơ
nào?

A. Cách luật.

B. Tự do.

C. 7 chữ.

D. Lục bát.

Câu 2. Khổ thơ 1 có bao nhiêu
từ láy?

A. 2 từ láy. Đó là từ lênh
khênh, chắc nịch
C. 1 từ láy. Đó là những
từ chắc nịch

B. 1 từ láy. Đó là những
từ lênh khênh
D. 2 từ láy. Đó là từ lênh
khênh, rực rỡ

Câu 3. Dấu hai chấm trong chuỗi câu sau có tác
dụng gì?
Con lại trỏ cánh buồm nói khẽ:
“Cha mượn cho con cánh buồm trắng nhé, để
con đi…”

A. Báo hiệu một sự liệt kê.

B. Báo hiệu bộ phận đứng sau
giải thích cho bộ phận trước.

C. . Để dẫn lời nói trực tiếp của
nhân vật.

D. Câu A, C đúng.

Câu 4. Dấu ngoặc kép trong chuỗi câu sau có tác dụng gì?
Cha mĩm cười xoa đầu con nhỏ:
“Theo cánh buồm đi mãi đến nơi xa
Sẽ có cây, có cửa, có nhà
Nhưng nơi đó cha chưa hề đi đến”

A. Đánh dấu từ được dùng với ý
nghĩa đặc biệt.

B. Đánh dấu ý nghĩ của nhân
vật.

C. Đánh dấu lời nói trực tiếp của
nhân vật.

D. Câu C và D đúng.

Câu 5. Ước mơ của con gợi
cho cha nhớ đến điều gì?

A. Ước mơ của con gợi cho cha nhớ
đến tuổi học trò của mình.

B. Ước mơ của con gợi cho cha nhớ
đến ước mơ thuở nhỏ của mình

C. Ước mơ của con gợi cho cha nhớ
đến tuổi thơ của mình.

D. Ước mơ của con gợi cho cha nhớ
đến chs mẹ của mình.

Câu 6. Đâu là câu hỏi của đứa
con dành cho người cha của
mình?
A. Cha ơi! - Sao xa kia chỉ thấy nước thấy
trời - Không thấy nhà, không thấy cây, không
thấy người ở đó?

B. Bóng con tròn chắc nịch. - Sau trận mưa
đêm rả rích - Cát càng mịn, biển càng trong Cha dắt con đi dưới ánh mai hồng.

C. Hai cha con bước đi trên cát - Ánh mặt trời
rực rỡ biển xanh - Bóng cha dài lênh khênh

D. Theo cánh buồm đi mãi đến nơi xa - Sẽ có
cây, có cửa, có nhà, - Nhưng nơi đó cha chưa
hề đi đến.

Câu 7: Trong bài thơ “Những cánh
buồm”, câu nói : “Cha mượn cho
con cánh buồm trắng nhé, để con
đi…” cho thấy em bé có ước mơ gì ?

A. Ước mơ được một lần đi thuyền

B. Ước mơ được làm chủ một con
thuyền có cánh buồm màu trắng.

C. Ước mơ được đi xa, khám phá
những điều chưa biết trong cuộc
sống.

D. Ước mơ được theo những con
thuyền ra khơi đánh cá.

Câu 8: Qua cuộc chuyện trò
của hai cha con, ta thấy được
điều gì?

A. Thấy được ước vọng muốn đi
thuyền của người con

B. Thấy được tình yêu gia đình và
thiên nhiên của hai cha con

C. Thấy được ước vọng mong muốn
con trường thành của người cha.

D. Thấy được tình cảm cũng
như khát vọng của hai cha con

Câu 9: Câu thơ “Sao xa kia chỉ
thấy nước, thấy trời/ Không thấy
nhà, không thấy cây, không thấy
người ở đó” sử dụng biện pháp tu
từ nào?

A. Nhân hóa.

B. So sánh.

C. Hoán dụ.

D. Điệp từ.

Câu 10: Trong bài thơ, hình ảnh nào
tượng trưng cho khát vọng được
khám phá những chân trời mới của
người con?
A. Cánh buồm trắng.

B. Bờ cát.

C. Biển xanh

D. Người cha.

VẬN DỤNG

Vận dụng
Viết đoạn văn nêu cảm
nhận về ước mơ được
thể hiện trong văn bản
“Những cánh buồm”

* Về hình thức
- Đảm bảo hình thức, dung lượng đoạn văn;
- Đảm bảo cấu trúc ngữ pháp của câu.
- Từ ngữ phù hợp, diễn đạt trong sáng.
* Về nội dung: cảm nhận về ước mơ được thể hiện trong văn bản
“Những cánh buồm”
- Giới thiệu cảm nhận chung về bài thơ.
- Biểu cảm về từ ngữ, hình ảnh trong bài thơ.
- Gía trị sâu sắc của bài thơ trong cuộc sống.

Hướng dẫn tự học

Bài cũ
Xem lại nội dung bài học

Bài cũ
Hoàn thành bài tập
vào vở.

Bài cũ:
Sưu tầm các thể
loại khác viết về
tình cha con.
Bài mới
Chuẩn bị bài: Mây và
sóng

THANK YOU!

Sự tích hoa cúc trắng
Ngày xưa có một cô bé sống cùng mẹ trong một túp lều tranh dột nát nhưng đó là một
bé gái vô cùng hiếu thảo. Thật không may mẹ của cô bé lại bị bệnh rất nặng nhưng vì nhà
nghèo nên không có tiền mua thuốc chữa, và cô bé vô cùng buồn bã.
Một lần đang ngồi khóc bên đường bỗng có một ông lão đi qua thấy lạ bèn đừng lại hỏi khi
biết sự tình ông già nói với cô bé:
- Cháu hãy vào rừng và đến bên gốc cây cổ thụ to nhất trong rừng hái lây một bông hoa duy
nhất trên đó. Bông hoa ấy có bao nhiêu cánh thì tức là mẹ cháu sống được bằng đấy ngày.
Cô bé liền vào rừng và rất lâu sau mới tìm thấy bông hoa trắng đó. Phải khó khăn lắm cô
mới trèo lên được để lấy bông hoa, nhưng khi đếm chỉ có một cánh hai cánh ba cánh bốn
cánh. Chỉ có bốn cánh hoa là sao chứ? Chẳng nhẽ mẹ cô chỉ sống được bằng đấy ngày thôi
sao? Không đành lòng cô liền dùng tay xé nhẹ dần từng cánh hoa lớn thành những cánh hoa
nhỏ và bông hoa cũng theo đó mà nhiều cánh dần lên nhiều đến mức không còn đếm được
nữa. Từ đó người đời gọi bông hoa ấy là bông hoa cúc trắng để nói về lòng hiếu thảo của cô
bé đó dành cho mẹ mình.