ĐỌC HIỂU VĂN BẢN VỀ THĂM
Có
MẸ
một nơi để về, đó là nhà.
Có những người để yêu thương, đó là gia
đình.
Có được cả hai, đó là hạnh phúc.

Văn bản 2:
VỀ THĂM MẸ

Đinh Nam Khương
Con về thăm mẹ chiều đông
Bếp chưa lên khói, mẹ không có nhà
Mình con thơ thẩn vào ra
Trời đang yên vậy bỗng òa mưa rơi

01

Chum tương mẹ đã đậy rồi
Nón mê xưa đứng nay ngồi dầm mưa
Áo tơi qua buổi cày bừa
Giờ còn lủn củn khoác hờ người rơm

02

Đàn gà mới nở vàng ươm
Vào ra quanh một cái nơm hỏng vành
Bất ngờ rụng ở trên cành
Trái na cuối vụ mẹ dành phần con

03

Nghẹn ngào thương mẹ nhiều hơn…
Rưng rung từ chuyện giản đơn thường

04

ngày

Tìm hiểu chung

Cấu
trúc
bài
học

Tìm hiểu chi tiết
Luyện tập
Củng cố, mở rộng

I. TÌM HIỂU
CHUNG

1. Tác giả
- Đinh Nam Khương (1949-2018)
- Quê Hương Sơn, Mỹ Đức, Hà Nội.
- Ông là phó chủ tịch Hội Đông y Mỹ Đức, Hà Nội, hội viên Hội Nhà văn Việt Nam.
- Giải thưởng:
+ Giải A cuộc thi thơ 1981-1982 - Báo Văn nghệ
+ Tặng thưởng bài thơ hay nhất 1992 - Báo Văn nghệ Quân đội
+ Tặng thưởng chùm thơ hay nhất 2001 - Báo Văn nghệ
+ Giải B cuộc thi thơ Lục bát 2002-2003

I. Tìm hiểu chung

Bố cục

2. Văn bản
Thể loại: Thơ lục bát

01

nhà

+ Dòng thơ: gồm các dòng lục
và dòng bát xen kẽ.
+ Vần: bài thơ được gieo vần
đặc trưng cho thể lục bát
+ Nhịp thơ: ngắt nhịp chẵn
2/2/2 hoặc 4/4

02

mưa

03

04

Con về thăm mẹ chiều đông
đông
Bếp chưa lên khói,
mẹ không
có
không
nhà

ra

Mình con thơ thẩn vào
òara
Trời đang yên vậy bỗng òa mưa rơi
Chum tương mẹ đã đậy rồi
rồi
Nón mê xưa đứngngồi
nay ngồimưa
dầm

bừa

Áo tơi qua buổi cày bừa
Giờ còn lủn củn khoác hờ người
rơm Đàn gà mới nở vàng ươm
Vào ra quanh một cái nơm vành
hỏng
vành
cành
Bất ngờ rụng dành
ở trên cành
Trái na cuối vụ mẹ dành phần con
Nghẹn ngào thương mẹ nhiều hơn…
hơn
Rưng rung từ chuyệnđơn
giản đơn thường
ngày

P1:
Hoàn cảnh người con về thăm mẹ

P2:
Hình ảnh người mẹ
trong cảm nhận của người con

P3:
Tình cảm của người con
dành cho mẹ

Hoàn cảnh người con trở về thăm mẹ

PHIẾU
HỌC
TẬP
1

Thời gian

Không gian

……………………………………………………
……………………………………………………
……………………………………………………
……………………………………………….
Cảm nhận của em:
……………………………………………………
……………………………………………………
……………………………………………………
……………………………………………….

……………………………………………………
……………………………………………………
……………………………………………………
……………………………………………….
Cảm nhận của em:
……………………………………………………
……………………………………………………
……………………………………………………
……………………………………………….

Đánh giá chung
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………

PHIẾU
HỌC
TẬP
1

Hoàn cảnh người con trở về thăm mẹ
Thời gian
Không gian
- Chiều: là thời điểm gợi
nhiều cảm xúc nhớ thương;
- Mùa đông: gợi cảm giác
lạnh lẽo

- Bếp chưa lên khói, mẹ không có nhà;
 Bếp lửa tượng trưng cho hơi ấm, cho
mái nhà, gắn liền với hình ảnh mẹ tần
tảo, vun vén chăm lo cho gia đình.
-Trời đang yên vậy bỗng òa mưa rơi.
Câu thơ có thể hiểu theo 2 cách :
. Trời mưa ;
. Gợi ra hình ảnh người con òa khóc vì
nhớ mẹ, thương mẹ.

➩Hoàn cảnh đặc biệt, là cơ hội để tác giả tĩnh tâm quan sát ngôi
nhà để hiểu thêm về mẹ, về cuộc đời mẹ.

PHIẾU HỌC TẬP 2

Hình ảnh người mẹ trong cảm nhận của người con
Chum tương mẹ đã đậy rồi
Nón mê xưa đứng nay ngồi
dầm mưa
Áo tơi qua buổi cày bừa
Giờ còn lủn củn khoác hờ
ngườiĐàn
rơmgà mới nở vàng ươm
Vào ra quanh một cái nơm
hỏng vành
Bất ngờ rụng ở trên cành
Trái na cuối vụ mẹ dành phần
con

1. Tìm và gạch, nhận xét về những hình ảnh, cảnh vật quanh ngôi nhà của
mẹ.
……………………………………………………………………………………………
…..……………………………………………………………………………………

2. Chỉ ra và nêu tác dụng các biện pháp tu từ mà tác giả đã sử dụng trong khổ
thơ 2, 3.
……………………………………………………………………………………………
…..…………………………………………………………………………………….
……………………………………………………………………………………………
…..
……………………………………………………………………………………………
......

3. Qua những hình ảnh ấy, ta cảm nhận được ở mẹ những phẩm chất tốt đẹp
nào?
……………………………………………………………………………………………
…..……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………
…..……………………………………………………………………………………

PHIẾU HỌC TẬP 2

Hình ảnh người mẹ trong cảm nhận của người con
→ Các sự vật quen thuộc, đời thường, gần gũi, gắn liền với mẹ
hàng ngày.
→ Thậm chí nhiều sự vật còn có vẻ cũ kĩ, xấu xí, không trọn vẹn.
- Nghệ thuật:
+ Hình ảnh ẩn dụ "nón mê", "áo tơi" → gợi hình ảnh người mẹ
lam lũ, tảo tần.
+ Liệt kê: chum tương, nón mê, áo tơi,...
Vào ra quanh một cái nơm
+ Nhân hóa nón mê xưa đứng nay ngồi dầm mưa, áo tơi khoác hờ
hỏng vành
người rơm.
Bất ngờ rụng ở trên cành
- Qua đó ta thấy được:
Trái na cuối vụ mẹ dành phần
+ Mẹ rất chu đáo;
con
+ Mẹ tiết kiệm, giản dị, vất vả, tảo tần nuôi con khôn lớn;
+ Mẹ yêu thương con, dành tất cả những gì tốt đẹp cho con.
➩ Người mẹ tần tảo, hi sinh cho con mà quên bản thân mình. 
Chum tương mẹ đã đậy rồi
Nón mê xưa đứng nay ngồi
dầm mưa
Áo tơi qua buổi cày bừa
Giờ còn lủn củn khoác hờ
ngườiĐàn
rơmgà mới nở vàng ươm

2

Tại sao người con lại có tâm
trạng như vậy?

1

3

Tâm trạng, cảm xúc
người con như thế nào
trong lần về thăm mẹ? Liệt
kê các từ ngữ chỉ tâm
trạng, cảm xúc đó? Xét về
cấu tạo, những từ ngữ đó
thuộc loại từ gì?

4

Tình cảm
của
người con
dành cho
mẹ
Qua đó, em cảm nhận được tình
cảm của người con dành cho mẹ
như thế nào?

Dấu ba chấm cuối dòng thơ “Nghẹn
ngào thương mẹ nhiều hơn...” thể hiện
điều gì?

Người con có tâm trạng như vậy vì thấy được sự tảo tần, vất vả
của mẹ khi mọi thứ trong nhà đều do mẹ vun vén, khi nhìn thấy
mẹ lam lũ, vất vả, khi cảm nhận được tình yêu thương của mẹ.

2

1
3

Tâm trạng, cảm xúc:
thơ thẩn, nghẹn ngào,
rưng rưng (các từ láy).

Tình

cảm
của
người con
dành cho mẹ
4

Bài thơ hể hiện sự xúc động nghẹn
ngào, tình yêu thương, biết ơn dành cho
mẹ của tác giả.

Dấu ba chấm cuối dòng thơ:
+ Ý muốn chỉ còn có rất
nhiều nghẹn ngào con chẳng
nói thành lời, chất chứa trong
lòng chẳng thể nói ra.
+ Câu thơ như kéo dài những
niềm thương nỗi nhớ của
người con dành cho mẹ.
+ Tạo khoảng lặng, dư âm
trong lòng độc giả.

TỔNG KẾT

1. Nghệ thuật
- Thể thơ lục bát ;
- Phối hợp hài hòa các
biện pháp tu từ: ẩn dụ, liệt
kê, nhân hóa;
- Từ láy đặc sắc.

2. Nội dung
Bài thơ bày tỏ tình cảm
của người con xa nhà
trong một lần về thăm mẹ.

3. Ý nghĩa
- Tình yêu thương bao la
của cha mẹ dành cho ta
thể hiện từ những điều
bình dị, giản đơn nhất ;
- Mỗi chúng ta cần biết
yêu thương, trân trọng,
biết ơn và hiếu thảo với
cha mẹ của mình.

LUYỆN TẬP

Hình dung và tái hiện lại
cảnh người con về thăm
ngôi nhà của mẹ trong bài
thơ bằng cách vẽ tranh
minh họa hoặc miêu tả bằng
lời văn.

VẬN DỤNG

Tự vẽ và viết bưu thiếp tặng mẹ
nhân ngày 20-10!

Thank you for
watching