BÀI 7: THƠ
THỰC HÀNH ĐỌC HIỂU
MẸ VÀ QUẢ
Nguyễn Khoa Điềm

KHỞI ĐỘNG

BÀI 7: THƠ
THỰC HÀNH ĐỌC HIỂU
MẸ VÀ QUẢ
- Nguyễn Khoa Điềm -

I. Đọc – tìm hiểu chung
Thảo luận cặp đôi

I. Đọc – tìm hiểu chung
Thảo luận cặp đôi

II. Đọc – tìm hiểu chi tiết
Thảo luận cặp đôi

Nhan đề
Mẹ: Gợi hình dáng thân thương, người thân yêu nhất trong cuộc đời ta.
Quả: Vừa là quả thực, những lại hoa trái tay mẹ vun trồng vừa mang ý nghĩa biểu
tượng cho những thành quả mẹ gặt hái được từ sự tần tảo, lam lũ, hi sinh.
=> Mẹ và những loài hoa trái mẹ vun trồng, những thành quả cuộc đời mẹ. Trong
đó có cả con.

II. Đọc – tìm hiểu chi tiết
Thảo luận nhóm

Thảo luận nhóm bàn
1. Từ “quả” ở khổ thơ 1 có gì giống và khác nhau về nghĩa với từ “quả” ở
khổ 3?
2. Đoạn thơ đã sử dụng biện pháp tu từ nào? Tác dụng của biện pháp tu từ
ấy?
3. Người con có tâm trạng và suy tư gì?

* Chữ "quả" mang ý nghĩa tả thực: Dòng 1 và dòng 3 của khổ
đầu "Những mùa quả mẹ tôi hái được"; "Những mùa quả lặn
rồi lại mọc".
* Chữ "quả" mang ý nghĩa biểu tượng: Dòng 1 và dòng 4 của
khổ cuối ("Và chúng tôi, một thứ quả trên đời"; "Mình vẫn còn
một thứ quả non xanh". => ý nghĩa biểu tượng: chỉ những đứa
con lớn lên bằng sự chăm sóc, tình yêu thương của mẹ.
- Các biện pháp tu từ:
+ Hoán dụ: "Bàn tay mẹ" (lấy bộ phận chỉ toàn thể, nói bàn tay
mỏi để nói đến sự già yếu của mẹ.
+ Nói giảm nói tránh: Mỏi. Chỉ tuổi già yếu của mẹ
+ Ẩn dụ "một thứ quả non xanh" - chỉ người con, ý nói người
con vẫn còn non nớt, chưa trưởng thành, chưa làm được

1. Nghệ thuật
- Thể thơ tự do với nhịp thơ, giọng điệu tha thiết, trầm lắng giàu chất suy tư.
- Sử dụng hiệu quả các biện pháp tu từ ẩn dụ, hoán dụ, so sánh, điệp ngữ…
- Hình ảnh thơ giản dị, gần gũi, mang ý nghĩa biểu tượng.
2. Nội dung
- Hình ảnh người mẹ tần tảo, vất vả, lam lũ, giàu đức hi sinh và tình yêu
thương con.
- Tình yêu và lòng biết ơn, nỗi lo lắng của con khi tuổi mẹ xế chiều.
3. Lưu ý cách đọc văn bản thơ
- Chú ý thể thơ, vần, nhịp điệu, âm hưởng của bài thơ.
- Chú ý hình ảnh thơ, các cách sử dụng từ ngữ, biện pháp tu từ để biểu đạt
tình cảm, cảm xúc của nhân vật trữ tình.
- Từ bài thơ, nhận ra được những suy ngẫm, cảm xúc, tình cảm của bản
thân.

LUYỆN TẬP

Văn bản “Mẹ và quả” được sáng tác theo thể
loại nào?

Tự do
Lục bát

A

B

C

D

Thất ngôn tứ
tuyệt Đường luật

Ngũ ngôn

Sai mất rồi!!!

Đúng rồi!

+1

Văn bản “Mẹ và quả” sử dụng phương thức
biểu đạt chính nào?

Miêu tả
Tự sự

A

B

C

D

Nghị luận
Biểu cảm

Sai mất rồi!!!

Đúng rồi!

+1

Câu thơ “Con hoảng sợ ngày bàn tay mẹ
mỏi/Mình vẫn còn một thứ quả non xanh”
sử dụng những biện pháp tu từ nào?

Điệp ngữ và
nói giảm nói
tránh

Nhân hóa
và ẩn dụ

A

B

C

D

Hoán dụ và
nói giảm nói
tránh
Ẩn dụ và nói
giảm nói
tránh

Sai mất rồi!!!

Đúng rồi!

+1

Qua bài thơ, người mẹ hiện lên là một con
người như thế nào?

Là một người hiền
lành, thật thà.

A

B

C

D

Là một người phụ nữ
yêu thương con, tần tảo,
vất vả, giàu đức hi sinh.

Là một người yêu
thương con.
Là một người phụ
nữ chăm chỉ.

Sai mất rồi!!!

Đúng rồi!

+1

VẬN DỤNG

? Viết một đoạn văn nêu cảm nghĩ của em về mẹ sau khi học bài
thơ.

Tạm biệt
Chúc các em học tốt!