CHÀO CẢ LỚP! CHÀO MỪNG
CÁC EM ĐẾN BUỔI HỌC NÀY!

KHỞI ĐỘNG
 Đọc thuộc lòng bài thơ “Ông đồ”, chỉ ra và phân tích một biện
pháp nghệ thuật trong bài mà em tâm đắc nhất.

THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
TIẾT…: BIỆN PHÁP TU TỪ

NỘI DUNG BÀI HỌC

1

Biện pháp tu từ

2

Luyện tập

1. Biện pháp tu từ
Hãy nhớ lại kiến thức và hoàn thiện bảng sau:

Biện pháp tu từ

Khái niệm

Phân loại

Tác dụng

So sánh

 

 

 

Câu hỏi tu từ

 

 

 

BPTT
So sánh
 

Khái niệm

Tác dụng

Là biện pháp đối chiếu sự vật, sự việc này Tạo ra những hình ảnh cụ
với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng thể, sinh động, giúp người
để làm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự nghe dễ hình dung về sự
diễn đạt.
vật, sự việc được miêu tả.
Là câu hỏi được đặt ra nhưng không nhằm Làm cho lời văn trở nên

Câu hỏi

mục đích tìm kiếm câu trả lời hoặc câu trả sinh động, đem lại những

tu từ

lời đã nằm ngay trong câu hỏi, nhằm nhấn tưởng tượng lý thú cho
mạnh nội dung người dùng muốn gửi gắm, người đọc. 
tập trung sự chú ý của người nghe, người
đọc vào một mục đích cụ thể nào đó.

2. Luyện tập
Bài tập 1. Trong hai khổ thơ đầu của bài thơ Mẹ (Đỗ Trung Lai),
các dòng thơ được bố trí thành từng cặp có sự đối lập (trái
ngược) nhau về nghĩa. Hãy chỉ ra điều đó và cho biết cách bố trí
như vậy có tác dụng gì.

 Các dòng thơ được bố trí thành từng cặp có sự đối lập:
Lưng mẹ còng rồi

Cau thì vẫn thẳng

Cau – ngọn xanh rờn

Mẹ - đầu bạc trắng

Cau ngày càng cao

Mẹ ngày một thấp

Cau gần với giời

Mẹ thì gần đất

 Cách bố trí như vậy cho người đọc thấy được sự đối lập
giữa hình ảnh cây tre và mẹ.
 Thời gian trôi đi, cây cau càng lớn, càng tươi tốt nhưng
mẹ thì càng già đi. Qua đó thể hiện nỗi niềm xót xa, tình
cảm của con dành cho mẹ.

2. Luyện tập
Bài tập 2: Nêu tác dụng miêu tả, biểu cảm của biện pháp tu
từ so sánh được sử dụng trong khổ thơ dưới đây:
Một miếng cau khô
Khô gầy như mẹ
Con nâng trên tay
Không cầm được lệ
(Đỗ Trung Lai)

 Khổ thơ sử dụng biện pháp so sánh: Miếng cau khô - Mẹ
 Tác dụng của biện pháp so sánh:
• Làm cho khổ thơ giàu hình ảnh.
• Gợi ra sự vất vả của cuộc đời mẹ. Những lo toan, khó khăn của
cuộc đời đã rút cạn sức lực của mẹ.
• Thể hiện sự thấu hiểu, niềm thương cảm của con dành cho mẹ.

HOẠT ĐỘNG NHÓM

Nhóm 1,3: Bài tập 3

Nhóm 2,4: Bài tập 4

2. Luyện tập
Bài tập 3: Câu hỏi “Sao mẹ ta già?” trong bài thơ Mẹ (Đỗ Trung Lai) có tác
dụng như thế nào đối với việc thể hiện tình cảm của tác giả?

Câu hỏi tu từ “Sao mẹ ta già?" cũng chính là câu hỏi tự vấn bản
thân. Qua câu hỏi tu từ đó, người con thể hiện nỗi buồn, sự vô vọng
khi không thể níu kéo thời gian chậm lại. Câu thơ thể hiện tình cảm
sâu sắc, tình yêu thương của con dành cho mẹ.

Bài tập 4: Tìm các câu hỏi trong bài thơ Ông đồ (Vũ Đình Liên). Tác giả sử
dụng những câu hỏi đó để biểu đạt điều gì?
 Câu hỏi trong bài thơ Ông đồ (Vũ Đình Liên): Người thuê viết nay đâu?,
Hồn ở đâu bây giờ?.
 Tác dụng: Tác giả sử dụng câu hỏi tu từ để thể hiện nỗi day dứt, bất lực
trước thời thế.
• Cảnh vật, con người vẫn như vậy nhưng thời thế thay đổi, không ai còn
trọng Nho giáo, trọng chữ Nho nữa.
• Câu hỏi tu từ kết thúc bài thơ còn thể hiện niềm tiếc thương cho một tài
năng không còn được trọng vọng.

VẬN DỤNG
Viết một đoạn văn (khoảng 5-7 dòng) nêu cảm
nhận của em về hình ảnh ông đồ trong bài thơ
“Ông đồ” (Vũ Đình Liên). Trong đoạn văn có sử
dụng ít nhất một biện pháp tu từ đã học.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

 Ôn lại kiến thức đã học về các biện pháp tu từ.
 Hoàn thành các bài tập trong sách bài tập Ngữ
văn 7 tập 1.
 Soạn trước bài: “Tiếng gà trưa”.

CẢM ƠN CÁC EM ĐÃ LẮNG
NGHE, HẸN GẶP LẠI!