Bài 3: TRUYỆN KHOA HỌC VIỄN TƯỞNG
Tiết 29-30-31: Văn bản: BẠCH TUỘC
(Trích tiểu thuyết Hai vạn dạm dưới đáy biển)
_GIUYN VÉC-NƠ_

Tác giả: Đỗ Thành Nam
Giáo viên trường: TH&THCS Quy Mông-Trấn Yên-Yên Bái.
Năm học 2022-2023

I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả 1828-1905

- Ông thường được biết đến với tên Jules Verne (sinh ngày 8
tháng 2 năm 1828, mất ngày 24 tháng 3 năm 1905), là nhà văn
người Pháp nổi tiếng, người đi tiên phong trong thể loại văn học
Khoa học viễn tưởng và được coi là một trong những "Cha đẻ"
của thể loại này.

- Với những tác phẩm nổi tiếng như Hành trình vào tâm Trái
Đất (1864), Hai vạn dặm dưới biển (1870), Vòng quanh thế giới trong
80 ngày (1873), Jules Verne đã đề cập đến những cuộc phiêu lưu bằng
máy bay, tàu ngầm hay những chuyến du hành vào vũ trụ trước khi
những phương tiện này được con người phát minh trong thực tế. Theo tổ
chức Index Translationum, ông là người có tác phẩm được dịch nhiều
thứ ba trên thế giới, những tác phẩm của ông cũng được chuyển thể
thành phim nhiều lần.

2. Tác phẩm.
2.1. Tìm hiểu về thể loại truyện Khoa học viễn tưởng
Nhóm 1: Nêu khái niệm về truyện Khoa học viễn tưởng ?

Nhóm 2: Đề tài của truyện khoa học viễn tưởng là gì ?
Nhóm 3: Sự kiện trong truyện khoa học viễn tưởng như thế nào ?
Nhóm 4: Tình huống trong truyện khoa học viễn tưởng thường được diễn
ra như thế nào ?

Nhóm 5: Hãy cho biết cốt truyện trong tác phẩm Khoa học viễn tưởng ?

Nhóm 6: Hãy cho biết nhân vật trong truyện khoa học viễn
tưởng là những con người như thế nào ? Bối cảnh trong truyện
khoa học viễn tưởng được diễn ra như thế nào ?

Nhóm 1: Là những tác phẩm văn học mà ở đó, tác giả tưởng
tượng, hư cấu dựa trên những thành tựu của khoa học và công
nghệ. Truyện chứa ít yếu tố thần kì, siêu nhiên mà luôn dựa trên
những kiến thức hoặc lí thuyết khoa học tại thời điểm ra đời.
Nhóm 2: Đề tài thường gắn với các lĩnh vực khoa học như:
công nghệ tương lai, du hành vũ trụ, người ngoài hành tinh,
khám phá đại dương và lòng đất…
Nhóm 3: Sự kiện nó có thể bắt đầu từ sự kiện có thật; từ đó, nhà
văn hình dung, tưởng tượng ra một câu chuyện liên quan đến sự
kiện ấy, nhưng ở một tương lai xa với hiện tại lúc đó. Ví dụ: Từ
việc bắt đầu có tàu ngầm thi Giuyn vec-nơ đã tưởng tượng ra
con tàu No-ti-ớt có đặc điểm như một con tàu hiện đại ngày nay.

Nhóm 4: Tình huống truyện thường là đột ngột, bất ngờ, có phần
li kì, mạo hiểm…
Nhóm 5: Cốt truyện thường gắn với các sự kiện khoa học và
công nghệ; với những sự kiện "đi trước thời gian", những tình
huống táo bạo, bất ngờ…
Nhóm 6:
- Nhân vật thường là những con người thông thái (nhà khoa học,
nhà phát minh hoặc sáng chế…) trong các lĩnh vực (đề tài) mà
tác phẩm đề cập đến.
- Bối cảnh nó thường được gắn với đề tài của truyện.

2.2. Đọc văn bản
Trước khi đọc văn bản em hãy cho biết theo sự hiểu biết của
mình thì con bạch tuộc nó như thế nào ?
Bạch tuộc là loại động vật không
xương sống, thân ngắn và mềm,
các chi xung quanh rất nhạy cảm
và có các xúc tu, các xúc tu này có
độ bám dính rất tốt. Nó có hình
ovan, thuộc bộ Octopoda sống
dưới đáy biển. Có khoảng 299 đến
300 loài bạch tuộc trên trái đất,
chiếm hơn 1/3 tổng số động vật
thân mềm.

? Theo sự hiểu biết của em thì tàu ngầm nó như thế nào ?
Tàu ngầm là phương tiện
có khả năng hoạt động
độc lập trên mặt nước và
dưới mặt nước. Nó có
hình dáng thuôn dài và
chứa được nhiều thủy thủ
cũng như các phương
tiện , CSVC để phục vụ
mọi người trong tàu.

? Đoạn trích Bạch tuộc kể về sự kiện gì ? Theo em, tình huống
nào trong văn bản được mô tả hấp dẫn nhất ?

- Đoạn trích kể về cuộc chiến đấu mãnh mẽ dũng cảm
giữa giáo sư A- rôn- nác và những người đồng hành trên
con tàu No-ti-lớt và lũ quái vật “bạch tuộc”. Trong trận
chiến đó bằng sự thông minh, mưu trí, dũng cảm những
con người đã chiến thắng được bọn “bạch tuộc” nhưng
cũng thật buồn vì lũ bạch tuộc đã cướp đi người thủy thủ
xấu số vào đại dương mênh mông.
- Là tình huống gặp phải con bạch tuộc khổng lồ và cuộc chiến
đấu giữa đoàn thủy thủ với con quái vật bạch tuộc.

2.3. Xuất xứ.
- Đoạn trích “Bạch tuộc” được trích từ cuốn tiểu thuyết cổ điển
về khoa học viễn tưởng Hai vạn dặm dưới biển năm 1870.
Thời kì này, tàu ngầm mới đang ở giai đoạn thử nghiệm ở mức
độ sơ khai; bạch tuộc cũng chỉ mới được một số người đi biển
bắt gặp mà thôi.
2.4. Thể loại.
Truyện khoa học viễn tưởng.
sự+miêu tả+biểu cảm
2.5. Phương thức biểu đạt: 
Tự sự

2.6. Ngôi kể. - Ngôi thứ nhất (lời kể của nhân vật Tôi).
2.7. Nhân vật chính: Tôi
2.8. Bố cục:
- Văn bản chia làm 2 phần
+ P1: Từ đầu… đèn trên trần bật sáng
 Hình ảnh con bạch tuộc khổng lồ.
+ P2: Còn lại:
 Cuộc chiến của đoàn thủy thủ với những con bạch tuộc
khổng lồ.

II. Đọc-Hiểu văn bản.
1. Hình ảnh con bạch tuộc khổng lồ.
a. Hoàn cảnh xuất hiện:
- Tàu No-ti-lớt lặn xuống biển, cách mặt biển một ngàn năm
trăm mét.
- Cuộc nói chuyện của Nét với Giáo sư A-rôn-nác về những
con bạch tuộc.
=> Qua cuộc nói chuyện giữa Nét và Giáo sư A-rôn-nác,
chúng ta có thể hình dung ban đầu về con bạch tuộc. Đó là
một con vật to lớn, khổng lồ, rất đáng sợ, bí ẩn dưới đại
dương.